“Cứ vào vụ gặt là cả xóm đốt rơm. Mấy hôm khói mù mịt, tôi mở ứng dụng thấy sản lượng tụt hẳn so với tuần trước dù trời vẫn nắng. Hết khói rồi mà số vẫn không lên lại. Ngó lên mái thì mặt tấm pin xám xịt, mưa một trận nhỏ còn loang lổ hơn.” — chuyện này rất hay gặp ở nhà dân, trang trại và cửa hàng vùng nông thôn, nhất là những nơi sát cánh đồng. Khói đốt rơm rạ gây hai chuyện khác nhau: một cái tự hết, một cái không. Phân biệt được thì biết khi nào cần rửa, khi nào chỉ cần chờ.
Lần thứ nhất là lúc khói còn bay. Một lớp khói dày lơ lửng trên không như một tấm màn mỏng, chặn bớt ánh nắng chiếu xuống mái. Sản lượng hôm đó giảm, nhưng đây là chuyện tạm thời: gió thổi, khói tan, nắng trở lại thì dàn pin phát bình thường. Không cần làm gì cả.
Lần thứ hai mới đáng để ý. Khói đốt rơm không chỉ có tro khô mà còn có những hạt rất mịn lẫn chất dầu, chất nhựa sinh ra khi rơm cháy không hết. Ban đêm sương xuống, các hạt này gặp hơi ẩm, bám thành một lớp màng mỏng dính trên mặt kính. Sáng ra nắng lên, lớp màng khô lại và bám chặt hơn. Sau vài đêm như vậy, mặt tấm pin chuyển sang màu xám mờ.
Điều khiến nhiều nhà bất ngờ là mưa nhỏ không rửa được lớp này. Mưa lất phất chỉ đủ làm ướt rồi kéo tro dồn xuống, khô đi thành những vệt loang. Phải một trận mưa to, kéo dài mới trôi được phần nào, và lớp màng dầu thường vẫn còn.
Cách thứ nhất là leo lên quét bằng chổi khô. Tro trộn với cát bụi giống như giấy ráp, chổi khô kéo qua kéo lại để lại vết xước li ti trên lớp chống phản xạ của mặt kính. Vết xước không thấy ngay, nhưng làm tấm pin bắt bụi nhanh hơn ở những lần sau. Chưa kể leo mái tôn trơn bụi tro là việc rất dễ trượt ngã.
Cách thứ hai là xịt vòi áp lực cao hoặc dùng nước rửa bát, bột giặt cho nhanh sạch. Tia nước mạnh có thể đẩy nước vào khe khung và đầu nối; chất tẩy mạnh để lại cặn và có thể ảnh hưởng gioăng, lớp phủ. Cách thứ ba là rửa ngay giữa trưa nắng gắt: mặt kính đang nóng, dội nước lạnh lên dễ sốc nhiệt, và nước bốc hơi nhanh để lại vết loang.
Cách thứ tư là rửa liên tục trong lúc xóm vẫn còn đốt. Rửa hôm nay, mai khói lại bám, tốn công, tốn nước mà không được bao nhiêu.
Việc đầu tiên là so số chứ không nhìn bằng mắt. Chọn hai ngày nắng tương đương, một ngày trước mùa đốt và một ngày sau khi khói đã tan. Nếu ngày sau vẫn thấp hơn rõ rệt dù trời quang, đó là dấu hiệu lớp tro đang bám.
Thứ hai là chờ hết đợt đốt rồi mới rửa. Mùa gặt thường kéo dài vài tuần. Rửa một lần sau khi đồng đã đốt xong hiệu quả hơn rửa nhiều lần giữa chừng.
Thứ ba là rửa mềm, đúng giờ: sáng sớm hoặc chiều mát, khi mặt kính còn nguội. Dùng nước sạch, ít cặn vôi, bàn chải lông mềm hoặc cây lau chuyên dụng, kéo nhẹ theo một chiều từ trên xuống. Lớp màng dầu cứng đầu có thể cần dung dịch rửa chuyên dụng loại nhẹ, nên hỏi đơn vị lắp trước khi dùng.
Thứ tư, việc rửa trên mái là việc của người có dây an toàn và kinh nghiệm. Chủ nhà chỉ nên làm phần theo dõi số và hẹn lịch.
Cứ cho là nhà anh chị có hệ 6 kWp. Tháng mùa gặt, trời tương đối nắng, mỗi kWp phát trung bình khoảng 3,2 kWh mỗi ngày, cả hệ được chừng 19 kWh mỗi ngày. Lớp tro mỏng làm giảm khoảng 5 phần trăm, tức mất gần 1 kWh mỗi ngày.
Nếu để nguyên một tháng, mất khoảng 29 kWh. Cứ cho là giá điện bình quân nhà anh chị khoảng 3.000 đồng mỗi kWh, số tiền mất đi chừng 87 nghìn đồng một tháng. Không lớn, nhưng nếu lớp tro dày hơn, giảm 10 đến 15 phần trăm, con số nhân lên hai ba lần, và kéo dài cả mùa khô nếu không có mưa to.
Ngược lại, rửa ba bốn lần giữa lúc khói vẫn bay thì công sức và tiền thuê người có khi còn hơn phần điện lấy lại được. Vì thế so số trước, rửa đúng lúc là cách vừa đủ.
Tất cả các việc dưới đây làm từ dưới đất hoặc trên điện thoại:
Gọi đơn vị lắp khi sản lượng ngày nắng vẫn thấp hơn rõ rệt dù khói đã tan một tuần; khi mặt tấm pin có vệt loang không đều, một vài tấm bẩn hơn hẳn các tấm khác; hoặc khi đã rửa xong mà sản lượng không lên lại, vì lúc đó nguyên nhân có thể không nằm ở tro bụi.
Anh chị có thể đề nghị thợ: rửa toàn bộ dàn sau mùa đốt, kiểm tra luôn đầu nối và gầm dàn có tro rác dồn vào không, ghi lại sản lượng trước và sau khi rửa. Với nhà sát cánh đồng, nên hẹn sẵn lịch vệ sinh theo mùa gặt hằng năm.
Gửi hóa đơn tiền điện — anh Tú khảo sát & báo giá miễn phí, tính hoàn vốn theo số thật của nhà bạn.
Hoặc xem trước dịch vụ phù hợp với nhà mình →
💳 Chưa muốn bỏ một lần? Trả góp tới 100 triệu — xem mỗi tháng góp bao nhiêu