“Sáng chạy đều, cứ tầm 11 giờ đến 1 giờ trưa là máy tắt rồi bật, app báo Grid Overvoltage, đúng lúc nắng đẹp nhất thì lại mất” — nhiều nhà ở cuối đường dây hoặc trong xóm có nhiều mái pin gặp đúng cảnh này. Inverter không hỏng, nó đang làm đúng việc: thấy điện áp lưới vượt ngưỡng an toàn thì tự tách ra. Vấn đề là tìm xem điện áp cao vì lưới hay vì chính đường dây trong nhà, rồi xử lý cho đúng, không phải chỉnh bừa cho máy chịu đựng.
Điện hạ thế đến nhà anh chị đi qua một máy biến áp khu vực rồi chạy dọc đường dây. Buổi tối nhiều nhà dùng điện, dòng chạy từ trạm ra, càng xa trạm điện áp càng tụt. Buổi trưa thì ngược lại: nhiều mái pin cùng phát, trong khi người đi làm vắng nhà, điện dư chạy ngược về phía trạm. Dòng chạy ngược qua dây có điện trở thì điện áp ở đầu phát lại dâng lên. Nhà ở cuối tuyến dây dài, dây nhỏ, hay trong khu có nhiều hệ điện mặt trời là nơi điện áp dâng cao nhất.
Inverter hoà lưới được cài các ngưỡng bảo vệ theo tiêu chuẩn lưới áp dụng khi đấu nối. Khi điện áp đo tại đầu ra của nó vượt ngưỡng tức thời hoặc vượt ngưỡng trung bình trong một khoảng thời gian, máy ngắt để không đẩy điện áp lên cao hơn nữa, chờ một lúc cho điện áp hạ rồi đóng lại. Vì vậy trên app, đường công suất buổi trưa có hình răng cưa: lên, rơi về không, lên lại.
Nhiều người đổ hết cho điện lực. Thật ra điện áp tại inverter bằng điện áp lưới cộng thêm phần sụt áp trên đoạn dây từ inverter về công tơ. Dây nhỏ, dây dài hoặc mối nối lỏng làm phần cộng thêm này lớn lên.
Cứ cho là inverter 5kW phát khoảng 23A, đặt trên sân thượng, cách công tơ 30m, tức 60m dây cả đi và về. Nếu dùng dây đồng 4mm², điện trở khoảng 0,27Ω, phần điện áp dâng thêm vào khoảng 6V. Đổi sang dây 10mm² thì còn khoảng 2,5V. Lưới lúc trưa đã ở mức 245V thì 6V hay 2,5V là chênh lệch giữa ngắt và không ngắt. Một đầu cốt bắt lỏng trong aptomat còn cộng thêm điện trở, lại sinh nhiệt, về lâu dài có thể cháy cầu đấu.
Mỗi lần ngắt, inverter thường chờ từ một đến vài phút mới đóng lại, sau đó còn tăng công suất từ từ. Cứ cho là mỗi trưa máy ngắt tổng cộng khoảng 30 phút vào đúng lúc đang phát 4kW, vậy mỗi ngày mất khoảng 2 kWh, một tháng nắng mất chừng 60 kWh. Với hệ nhỏ, đây là một phần đáng kể sản lượng giờ vàng.
Chưa kể mỗi lần đóng cắt là một lần rơ-le trong máy làm việc, bật tắt quá nhiều lần mỗi ngày về lâu dài cũng không tốt cho thiết bị. Thiết bị điện trong nhà cũng chịu điện áp cao kéo dài nếu lưới thực sự quá áp.
Bước một là ghi số liệu. Trong app thường có mục điện áp lưới (Vac, Grid voltage). Chụp lại lúc 7 giờ sáng khi inverter chưa phát nhiều và lúc 11 giờ trưa. Nếu sáng sớm lưới đã cao sát ngưỡng thì phần lớn là do lưới. Nếu sáng bình thường mà trưa mới vọt lên, phần dâng thêm trong nhà đáng để xem.
Bước hai là để thợ kiểm tiết diện dây AC từ inverter về tủ và về công tơ, siết lại các đầu cốt, thay đoạn dây nhỏ nếu cần, và với nhà ba pha thì xem inverter một pha có đang đấu vào đúng pha đang cao nhất hay không. Thay đổi cài đặt bảo vệ trên máy chỉ do kỹ thuật làm, trong phạm vi tiêu chuẩn lưới cho phép, ví dụ bật các chế độ tự giảm công suất khi điện áp cao mà hãng hỗ trợ. Nâng ngưỡng ngắt vượt quy định để máy khỏi nhảy là việc không nên làm: vừa sai quy định đấu nối, vừa đẩy điện áp lên thiết bị của chính nhà mình và nhà hàng xóm.
Bước ba, nếu số liệu cho thấy lưới cao ngay cả khi mình chưa phát, anh chị gửi ảnh chụp app kèm giờ giấc cho điện lực địa phương, đề nghị kiểm tra điện áp khu vực. Điện lực có cách điều chỉnh phía trạm hoặc cân lại tải giữa các pha mà người dân không tự làm được.
Dòng đẩy ngược ra lưới càng nhỏ thì điện áp càng ít dâng. Dời các việc tốn điện sang buổi trưa là cách rẻ nhất: bơm nước lên bồn, máy giặt, bình nóng lạnh, nồi cơm hẹn giờ, điều hoà làm mát trước khi cả nhà về. Vừa giảm ngắt, vừa tăng phần điện nhà tự dùng thay vì phát không.
Nếu nhà vắng người ban ngày, có thể tính đến chế độ bám tải: gắn đồng hồ đo ở đầu nguồn để inverter chỉ phát bằng mức nhà đang dùng, hoặc bổ sung pin lưu trữ với inverter hybrid để cất điện buổi trưa dùng buổi tối. Hai hướng này tốn thêm chi phí, nên cân với sản lượng đang mất trước khi quyết.
Chưa cần gọi ai, anh chị đã làm được mấy việc này:
Nếu đã có ảnh chụp app mà vẫn chưa rõ lỗi do lưới hay do dây trong nhà, anh chị gửi cho Anh Tú Solar qua Zalo hoặc gọi hotline cuối bài. Thợ sẽ đọc số liệu, nói việc nào nhà mình tự làm được, việc nào cần thợ và việc nào nên đề nghị điện lực kiểm, không bán thêm thiết bị khi chưa cần.
Gửi hóa đơn tiền điện — anh Tú khảo sát & báo giá miễn phí, tính hoàn vốn theo số thật của nhà bạn.
Hoặc xem trước dịch vụ phù hợp với nhà mình →
💳 Chưa muốn bỏ một lần? Trả góp tới 100 triệu — xem mỗi tháng góp bao nhiêu