“Từ hôm lắp tấm pin, ông cụ nghe đài buổi trưa cứ xè xè, tivi xem bằng anten thỉnh thoảng lại vỡ hình. Có phải cái máy biến tần phát sóng gì không?” — câu hỏi này không vô lý. Biến tần đúng là thiết bị điện tử đóng cắt rất nhanh, nếu lắp ẩu hoặc hàng kém có thể gây nhiễu cho thiết bị thu sóng gần đó. Nhưng cũng rất nhiều lần thủ phạm là thứ khác, trùng thời điểm mà thôi. Bài này chỉ cách thử để biết chắc trước khi đổ lỗi cho hệ điện mặt trời.
Để biến điện một chiều từ tấm pin thành điện xoay chiều cho nhà dùng, biến tần đóng cắt linh kiện bên trong hàng chục nghìn lần mỗi giây. Quá trình này sinh ra nhiễu điện từ. Máy đạt chuẩn có bộ lọc và vỏ che chắn để giữ nhiễu dưới mức cho phép. Dây cáp dài từ mái xuống, nếu đi không gọn, lại có thể đóng vai như một chiếc anten phát nhiễu ra xung quanh.
Thiết bị hay bị ảnh hưởng nhất là đài radio sóng AM, sau đó là tivi thu bằng anten mặt đất và loa, âm ly có dây dài. Wifi dùng dải tần cao hơn nhiều nên ít bị nhiễu trực tiếp; wifi yếu sau khi lắp thường có lý do khác, sẽ nói ở dưới.
Có nhà kết luận ngay là biến tần hỏng, đòi thay máy mới. Có nhà thì ngược lại, bị người bán gạt đi “không liên quan”. Cả hai đều bỏ qua bước đơn giản nhất: thử xem nhiễu có đi theo biến tần không.
Một lỗi khác là tự xử lý bằng cách quấn thêm giấy bạc quanh máy, bọc kín cho “chặn sóng”. Làm vậy khiến biến tần nóng hơn, giảm tuổi thọ, còn nhiễu thì chưa chắc đã hết vì nó thường đi theo dây chứ không phát ra từ vỏ máy.
Thử bằng thời gian. Biến tần chỉ chạy khi có nắng. Nếu nhiễu vẫn còn nguyên vào buổi tối, sau khi biến tần đã nghỉ, thì gần như chắc chắn không phải do nó. Nếu nhiễu chỉ có ban ngày, nặng nhất vào giữa trưa và hết khi trời tối, khả năng liên quan cao.
Thử bằng cách tắt. Vào giữa trưa, nhờ đơn vị lắp hướng dẫn hoặc cùng làm việc tắt biến tần theo đúng quy trình, thường là ngắt aptomat phía điện xoay chiều trong tủ. Để vài phút rồi nghe lại đài, xem lại tivi. Hết nhiễu khi tắt và có lại khi bật là bằng chứng rõ. Không tự động vào dây một chiều hay đầu nối trên mái.
Thử bằng khoảng cách. Mang chiếc đài ra xa khu biến tần và đường dây từ mái xuống, xem nhiễu có giảm hẳn không. Nhiễu giảm theo khoảng cách cho biết nguồn nằm ở khu vực đó.
Tách đường dây: dây cáp anten tivi, dây loa không nên chạy song song sát dây điện từ mái xuống. Dời một đoạn ra xa, hoặc cho cắt chéo thay vì chạy dọc nhau, nhiều khi đã đỡ hẳn. Kiểm tra tiếp địa: tiếp địa kém khiến nhiễu không có đường thoát xuống đất. Lắp thêm vòng lọc nhiễu bằng lõi từ trên dây ra của biến tần hoặc dây anten là cách rẻ và hay hiệu quả.
Nếu đã làm các bước trên mà vẫn nhiễu nặng, cần xem lại chất lượng biến tần: máy có chứng nhận về tương thích điện từ không, có phải hàng trôi nổi không. Việc đổi máy lúc đó mới là bước cuối, không phải bước đầu.
Với hệ dùng bộ tối ưu gắn dưới từng tấm pin hoặc biến tần nhỏ gắn trên mái, nguồn nhiễu phân tán nhiều điểm hơn, việc dò sẽ lâu hơn một chút. Khi đó nên để thợ dùng đài cầm tay dò dọc đường dây, tìm đoạn nhiễu mạnh nhất rồi xử lý đúng đoạn đó.
Nhiều nhà đặt biến tần và tủ điện kim loại ngay cạnh cục phát wifi, hoặc thợ dời modem sang chỗ khác để lấy chỗ treo máy. Tủ sắt, vỏ nhôm biến tần chắn sóng khá tốt, khiến phòng phía sau yếu hẳn. Cũng có trường hợp biến tần dùng chung mạng wifi, liên tục gửi dữ liệu và cố kết nối lại khi sóng kém, nhưng lượng dữ liệu này rất nhỏ, không làm chậm mạng cả nhà.
Cách xử lý đơn giản là dời cục phát wifi ra chỗ thoáng, cao, không bị tủ kim loại che, hoặc thêm một bộ phát nối tiếp cho khu vực xa.
Cứ cho là nhà anh chị nghe đài AM thấy rè từ khoảng chín giờ sáng đến bốn giờ chiều, tối thì trong. Trưa hôm đó tắt biến tần năm phút, đài trong hẳn; bật lại, rè trở lại. Như vậy nguồn nhiễu đã rõ, chỉ còn tìm đường đi. Nếu đường dây từ mái xuống chạy dọc ngay cạnh cột anten, thường chỉ cần dời dây hoặc anten, thêm lõi lọc, là xong trong một buổi.
Ngược lại, nếu tắt biến tần mà đài vẫn rè y nguyên, nguồn nhiễu có thể là bộ sạc kém chất lượng, đèn led giá rẻ, máy bơm, hoặc thiết bị nhà bên cạnh. Lúc đó anh chị tiết kiệm được công đổi máy vô ích.
Ghi lại thiết bị nào bị nhiễu, giờ nào bị, tối có bị không. Đi xem đường dây anten, dây loa có chạy sát dây điện từ mái xuống không, chụp ảnh lại. Nhìn xem cục phát wifi có bị đặt sau tủ điện hay biến tần không. Nếu nhà có đài hoặc tivi cũ khác, thử cùng lúc để xem nhiễu có đi theo một thiết bị hay tất cả. Nhiễu chỉ ở một máy thường là lỗi của chính máy đó hoặc dây anten của nó.
Nếu đã được hướng dẫn cách tắt biến tần an toàn ở phía xoay chiều, thử tắt vài phút vào buổi trưa rồi bật lại, ghi kết quả. Nếu chưa được hướng dẫn, để thợ làm cùng.
Anh chị gửi Anh Tú Solar qua Zalo ảnh khu biến tần, đường dây từ mái xuống, vị trí anten và kết quả thử tắt bật. Bên em sẽ chỉ ra chỗ nên tách dây, có cần thêm lõi lọc hay kiểm tra tiếp địa không. Phần lớn trường hợp chỉnh nhỏ là hết, không cần đổi thiết bị.
Gửi hóa đơn tiền điện — anh Tú khảo sát & báo giá miễn phí, tính hoàn vốn theo số thật của nhà bạn.
Hoặc xem trước dịch vụ phù hợp với nhà mình →
💳 Chưa muốn bỏ một lần? Trả góp tới 100 triệu — xem mỗi tháng góp bao nhiêu