“Người ta đến tận nhà, nói lắp xong hai năm là hoàn vốn, giá này chỉ áp dụng hôm nay, ký luôn thì được tặng thêm cái đèn, tôi suýt nữa đặt cọc” — nghe những lời chào như thế, anh chị nên chậm lại một nhịp. Phần lớn người bán điện mặt trời làm ăn tử tế, nhưng vẫn có những cách chào hàng khiến khách hiểu sai về tiền và về thiết bị. Bài này không nhắm vào đơn vị nào, chỉ liệt kê năm chiêu hay gặp và cách tự kiểm từng chiêu bằng chính hoá đơn điện nhà mình.
Điện mặt trời là món tiền lớn nhưng ít người mua lần thứ hai, nên người mua thường chưa có kinh nghiệm đối chiếu. Người bán nói về kWp, về hiệu suất, về hoàn vốn, còn người mua chỉ nhìn được một con số: mỗi tháng đỡ bao nhiêu tiền điện. Khoảng trống hiểu biết đó là chỗ các lời hứa phóng đại chen vào.
Cách mua hay gặp là tin theo người đến trước, ký theo tờ báo giá một trang và đặt cọc ngay tại nhà. Khi hệ chạy không như lời hứa, trong hợp đồng lại không có câu nào ghi lời hứa ấy.
Lời hứa hoàn vốn hai, ba năm thường dựa trên giả định nắng đẹp quanh năm, dùng hết toàn bộ điện làm ra và tính theo bậc giá điện cao nhất. Ở miền Bắc, mùa đông và những đợt mưa phùn làm sản lượng giảm rõ, còn điện làm ra lúc nhà vắng người không được dùng hết.
Cứ cho là hệ 5kWp, trung bình cả năm mỗi kWp làm ra khoảng 3,5 kWh/ngày, cả hệ được chừng 525 kWh/tháng. Nếu nhà chỉ tự dùng được 60% vào ban ngày thì phần thực sự giảm trên hoá đơn là khoảng 315 kWh. Anh chị lấy con số đó nhân với giá các bậc điện cao nhất mà nhà mình đang trả, rồi chia tổng tiền đầu tư cho số tiền đỡ mỗi năm. Con số tính ra nhiều khi dài hơn lời hứa khá nhiều. Đề nghị người bán ghi bảng tính hoàn vốn và các giả định vào báo giá.
Mô hình này có thật: thuê hệ, mua lại điện theo giá thoả thuận, hoặc trả góp chia nhỏ theo tháng. Chỗ mập mờ là không nói rõ đó là hình thức nào. Có trường hợp khách tưởng miễn phí nhưng thực ra đã ký một hợp đồng tín dụng, có lãi và có phạt trả trước hạn.
Cần hỏi bằng văn bản: hệ thuộc sở hữu của ai trong thời gian hợp đồng và sau khi hết hạn; giá mỗi số điện là bao nhiêu, có tăng theo năm không; hợp đồng kéo dài mấy năm; muốn chấm dứt sớm thì phải trả gì; mái dột, thiết bị hỏng ai chịu; bán nhà thì hợp đồng xử lý thế nào. Câu nào người bán trả lời vòng vo, anh chị ghi lại để hỏi thêm người thứ hai.
Báo giá chỉ ghi “tấm pin Tier 1”, “inverter chính hãng”, “vật tư đồng bộ” là chưa đủ để biết mình mua gì. Tier 1 là một cách xếp hạng tài chính của nhà sản xuất, không phải tên sản phẩm. Báo giá cần ghi hãng, mã sản phẩm, công suất mỗi tấm, số lượng tấm, hãng và mã inverter, loại khung, loại dây, thiết bị trong tủ. Không ghi mã thì lúc lắp có đổi sang hàng khác anh chị cũng không có gì để đối chiếu.
Ép ký trong ngày thường đi kèm “giá khuyến mãi hết hôm nay”, “chỉ còn hai suất trợ giá”, “kỹ thuật đang ở gần, ký luôn thì mai lắp”. Một đơn vị làm ăn đàng hoàng sẵn sàng để báo giá lại cho khách mang về xem vài ngày. Cho mình ít nhất hai ngày để so sánh, hỏi người đã lắp, và tìm hiểu tên doanh nghiệp. Tiền đặt cọc nên nhỏ, có biên nhận và ghi rõ điều kiện hoàn cọc.
Một hệ có hai con số công suất: tổng công suất tấm pin (kWp, phía một chiều) và công suất inverter (kW, phía xoay chiều). Có báo giá gọi là “hệ 10kW” vì inverter 10kW, nhưng tấm pin chỉ tổng hơn 8kWp; sản lượng quyết định bởi tấm pin, nên anh chị đang trả tiền cho con số lớn mà nhận sản lượng của con số nhỏ. Ngược lại cũng có kiểu ghi tổng tấm pin thật lớn trong khi inverter quá nhỏ, trưa nắng bị cắt ngọn.
Cách kiểm đơn giản: lấy công suất một tấm nhân số tấm, ra đúng tổng kWp. So với con số in đậm trên báo giá. Kèm theo, hỏi sản lượng dự kiến trung bình theo tháng, kể cả tháng mùa đông, chứ không phải sản lượng của một ngày nắng đẹp nhất. Về chuyện bán điện dư lên lưới, chính sách thay đổi theo từng thời kỳ; anh chị nên hỏi thẳng điện lực địa phương thay vì dựa vào lời hứa miệng.
Nếu trên bàn đang có một tờ báo giá, anh chị làm thử mấy bước sau:
Anh chị có thể chụp báo giá, hợp đồng hoặc tin nhắn chào hàng gửi Anh Tú Solar qua Zalo, hoặc gọi hotline cuối bài để được đọc giúp từng dòng. Thợ sẽ chỉ chỗ nào cần hỏi lại, chỗ nào đã rõ, không nói xấu ai và không bắt anh chị phải chọn mình.
Gửi hóa đơn tiền điện — anh Tú khảo sát & báo giá miễn phí, tính hoàn vốn theo số thật của nhà bạn.
Hoặc xem trước dịch vụ phù hợp với nhà mình →
💳 Chưa muốn bỏ một lần? Trả góp tới 100 triệu — xem mỗi tháng góp bao nhiêu