Sản lượng thực tế của hệ điện mặt trời luôn thấp hơn công suất định mức vì nhiều loại tổn hao cộng lại. Tổng tổn hao thường khiến hệ số hiệu suất (Performance Ratio) rơi vào khoảng 0,75 đến 0,85. Các nguồn tổn hao chính gồm nhiệt độ, bụi bẩn, sụt áp trên dây, hiệu suất inverter, chênh lệch giữa các tấm và bóng che. Hiểu rõ giúp anh chị biết chỗ nào tối ưu được.
Pin mặt trời càng nóng càng mất công suất. Trưa hè, nhiệt độ tế bào trên mái tôn có thể lên 55 đến 65 độ C, cao hơn nhiều mốc chuẩn 25 độ C. Với hệ số nhiệt khoảng âm 0,3 đến âm 0,35 phần trăm mỗi độ C, hệ có thể mất 10 đến 12 phần trăm công suất vào giờ nắng gắt.
Cách giảm: để khe thông gió dưới tấm pin (không dán sát mái), chọn tấm có hệ số nhiệt nhỏ như TOPCon hoặc HJT, và bố trí thoáng để không khí lưu thông làm mát mặt sau.
Bụi, phân chim, lá cây, bồ hóng bám mặt kính làm giảm ánh sáng vào tế bào. Ở vùng nhiều bụi, khu công nghiệp hoặc gần đường đất, tổn hao bụi bẩn có thể vài phần trăm đến trên 10 phần trăm nếu không vệ sinh.
Cách giảm: giữ góc nghiêng tối thiểu 10 đến 15 độ để mưa tự rửa, vệ sinh định kỳ theo mùa, và chú ý những vùng mép tấm hay đọng bụi. Không nên vệ sinh giữa trưa nắng gắt vì chênh nhiệt dễ gây nứt kính.
Dòng điện chạy trên dây luôn mất một phần thành nhiệt (sụt áp). Dây quá nhỏ hoặc quá dài làm sụt áp tăng, tổn hao lớn. Đầu nối MC4 lỏng hoặc bấm ẩu cũng sinh nhiệt và mất điện tại điểm tiếp xúc.
Cách giảm: chọn tiết diện dây đủ lớn để giữ sụt áp DC và AC ở mức thấp (tham khảo dưới 1 đến 2 phần trăm mỗi phía), rút ngắn đường dây khi có thể, và bấm đầu nối chuẩn bằng dụng cụ chuyên dụng.
Inverter không chuyển đổi 100 phần trăm; hiệu suất tốt khoảng 97 đến 98,5 phần trăm nên mất 1,5 đến 3 phần trăm ở khâu này. Ngoài ra khi dàn pin lớn hơn nhiều so với inverter, giờ trưa bị cắt ngọn (clipping) cũng là một dạng mất mát.
Chênh lệch giữa các tấm (mismatch) xảy ra khi các tấm trong chuỗi không hoàn toàn giống nhau về thông số hoặc bị bẩn, che không đều; tấm yếu kéo cả chuỗi. Giảm bằng cách dùng tấm cùng lô, phân loại theo dòng, và dùng optimizer nếu cần.
Tất cả tổn hao cộng lại tạo ra hệ số hiệu suất PR (Performance Ratio), tỷ lệ giữa sản lượng thực tế và sản lượng lý thuyết. Hệ lắp tốt ở Việt Nam thường đạt PR khoảng 0,78 đến 0,85; hệ lắp ẩu hoặc nhiều bóng che có thể xuống dưới 0,75.
Khi mua hệ, anh chị nên hỏi rõ sản lượng dự kiến được tính với PR bao nhiêu, và yêu cầu theo dõi qua app để so sánh sản lượng thực với dự kiến, phát hiện sớm nếu tổn hao bất thường (bụi, hỏng đầu nối, bóng che mới).
Gửi hóa đơn tiền điện — anh Tú khảo sát & báo giá miễn phí, tính hoàn vốn theo số thật của nhà bạn.