“Nhà tôi lắp được hơn hai năm. Mỗi lần mưa xong nhìn lên thấy mặt kính sạch bóng, riêng sát mép dưới mỗi tấm có một dải nâu xám, to cỡ hai ngón tay, mưa mấy trận cũng không trôi. Có phải bụi bám vậy là bình thường, hay nó đang ăn mất điện của mình?” — vệt bụi này rất hay gặp trên mái tôn dốc thấp và mái bằng đặt tấm nghiêng ít. Nó trông nhỏ, nhưng lại nằm đúng chỗ khiến tấm pin mất điện nhiều hơn hẳn so với cùng lượng bụi rải đều trên mặt kính.
Khung nhôm của tấm pin thường cao hơn mặt kính một chút, tạo thành một gờ nhỏ ở bốn cạnh. Khi tấm đặt nghiêng, nước mưa chảy xuống và gặp gờ khung ở cạnh dưới. Nếu góc nghiêng đủ lớn, nước tràn qua gờ, cuốn bụi đi. Nếu góc nghiêng nhỏ, nước bị giữ lại thành một dải mỏng sát khung, rồi bốc hơi, để lại toàn bộ bụi, phấn hoa, muội than mà nó vừa gom từ cả mặt tấm.
Mỗi trận mưa nhỏ lại gom thêm một lớp, dần dần thành một dải bùn khô bám chắc. Mưa to sau đó cũng không rửa được, vì nước chỉ chảy trên mặt dải bùn chứ không đủ sức hoà tan nó. Rêu, mốc thích nơi ẩm và có chất bám, nên mùa nồm ở miền Bắc dải này còn có thể chuyển màu xanh xám.
Điều đáng nói là vị trí. Các ô pin xếp thành hàng, và trong nhiều loại tấm, hàng ô sát mép dưới thuộc cả ba nhóm ô có điốt bỏ qua riêng. Một dải bẩn che kín hàng ô dưới cùng vì thế có thể kéo tụt cả tấm, chứ không chỉ mất phần diện tích nhỏ bị che.
Cách thứ nhất là chờ mưa to rửa giúp. Như đã nói, dải bùn đã khô cứng thì mưa không lay được, càng chờ càng dày. Cách thứ hai là leo lên cầm dao, que sắt, mặt nhám cạo cho nhanh. Bụi đi thật, nhưng mặt kính và lớp chống phản xạ bị xước, gioăng ở mép khung bị cạy hở, nước có đường lọt vào trong.
Cách thứ ba là xịt vòi áp lực cao, nước nóng hay hoá chất tẩy rửa mạnh vào lúc trưa nắng. Kính đang nóng gặp nước lạnh đột ngột dễ chịu ứng suất, hoá chất có thể ăn vào gioăng và lớp phủ. Chưa kể đi lại trên mái tôn trơn trượt, giẫm lên tấm pin, là những việc gây hỏng hóc và tai nạn nhiều hơn chính vệt bụi.
Với vệt đã có, cách làm là làm mềm rồi mới rửa. Thợ thường làm vào sáng sớm hoặc chiều mát khi kính đã nguội: tưới nước sạch cho dải bùn ngấm mềm, chờ một lúc, dùng chổi lông mềm hoặc miếng bọt biển cán dài đẩy nhẹ dọc mép khung, rồi tráng lại bằng nước sạch. Nếu nước giếng khoan nhiều cặn, nên dùng nước đã lọc để tránh để lại vệt trắng mới.
Về lâu dài, cần giảm chỗ đọng nước. Có vài hướng thợ có thể đề xuất tuỳ hiện trạng: tăng góc nghiêng khi có dịp chỉnh lại giàn, nhất là trên mái bằng; với dàn mới, cân nhắc hướng đặt tấm để nước thoát ra mép thuận hơn; có loại kẹp hỗ trợ thoát nước gắn ở góc khung giúp nước và bụi trôi ra ngoài. Không phải nhà nào cũng cần làm, nhưng nếu vệt quay lại chỉ sau vài tuần thì đáng tính.
Thứ ba là đưa việc rửa mép dưới vào lịch. Thay vì vệ sinh toàn bộ thật kỹ một lần mỗi năm, nhiều nhà ở gần đường đất, lò gạch, khu xay xát chỉ cần rửa riêng dải mép dưới vài lần mỗi năm, nhanh và đỡ tốn hơn.
Cứ cho là nhà anh chị có 10 tấm loại 550 oát, tổng 5,5 kWp, mỗi kWp một ngày làm ra khoảng 3,5 số điện, tức chừng 19 số mỗi ngày. Dải bùn che một phần hàng ô dưới cùng, cứ cho là làm sản lượng giảm 8 phần trăm. Mất khoảng 1,5 số mỗi ngày, chừng 46 số mỗi tháng.
Với giá trị cứ cho là 2.500 đồng một số, đó là khoảng 115 nghìn đồng mỗi tháng, gần 1,4 triệu đồng mỗi năm nếu cứ để nguyên. Cứ cho là mỗi lần thuê rửa riêng mép dưới tốn vài trăm nghìn, làm ba lần một năm vẫn còn dư. Nếu dải bẩn che sâu hơn hoặc sinh điểm nóng, thiệt hại còn lớn hơn, kèm rủi ro tấm xuống cấp sớm. Con số thật của nhà mình có thể thấy rõ bằng cách so sản lượng ngày nắng trước và sau một lần rửa.
Mọi việc làm từ chỗ đứng an toàn, không cần lên mái:
Gọi đơn vị lắp khi dải bẩn đã lấn vào ô pin; khi vệt quay lại chỉ sau vài tuần dù đã rửa; khi thấy rêu xanh, vết ố hay chấm nâu ở mép dưới; khi sản lượng tăng rõ sau lần tự rửa từ dưới đất, nghĩa là vệt bẩn đang ăn mất khá nhiều điện; hoặc khi giàn quá thấp, muốn tính chuyện chỉnh góc.
Anh chị có thể hỏi thợ: với góc nghiêng hiện tại, bao lâu nên rửa mép dưới một lần; có nên gắn kẹp thoát nước không; nếu chỉnh góc thì chi phí và sản lượng thay đổi thế nào. Đề nghị thợ chụp ảnh trước và sau khi rửa để lưu vào hồ sơ của hệ.
Gửi hóa đơn tiền điện — anh Tú khảo sát & báo giá miễn phí, tính hoàn vốn theo số thật của nhà bạn.
Hoặc xem trước dịch vụ phù hợp với nhà mình →
💳 Chưa muốn bỏ một lần? Trả góp tới 100 triệu — xem mỗi tháng góp bao nhiêu