“Tối qua đi ngang cầu thang, chỗ treo biến tần, tôi thoáng ngửi thấy mùi gì như nhựa cháy. Nhìn thì máy vẫn sáng đèn, không báo lỗi. Sáng nay mùi nhạt đi, gần như không còn. Vợ bảo chắc mùi từ bếp nhà bên. Tôi để vậy có sao không?” — câu hỏi kiểu này nghe nhẹ nhàng nhưng là một trong những tín hiệu không nên bỏ qua với hệ điện mặt trời. Mùi khét quanh biến tần hay tủ điện thường là dấu hiệu có một điểm đang nóng bất thường. Điểm nóng nhỏ hôm nay có thể thành vết cháy vài tuần sau.
Phần lớn mùi khét đến từ một điểm tiếp xúc kém. Ở chỗ hai đầu dây gặp nhau, nếu ốc siết không đủ chặt, đầu cos bị ôxy hoá hay đầu nối cắm chưa khớp, dòng điện phải đi qua một chỗ hẹp, sinh nhiệt. Nhựa vỏ dây, vỏ cầu dao quanh đó nóng lên, bốc mùi.
Một số nguyên nhân khác hay gặp: cầu dao hoặc cầu chì phía một chiều đã già, tiếp điểm bên trong bị mòn; dây bị chuột cắn sứt vỏ, chạm chập nhẹ; quạt làm mát của biến tần kẹt bụi, máy nóng hơn bình thường; và hiếm hơn là linh kiện bên trong biến tần có vấn đề.
Điểm đáng lưu ý là mùi khét thường đến và đi theo nắng. Trưa nắng, dòng điện lớn, điểm nóng bốc mùi rõ. Chiều tối dòng giảm, mùi nhạt đi. Vì thế nhiều nhà ngửi thấy một lần rồi thôi, tưởng đã hết, trong khi điểm nóng vẫn ở đó.
Cách thứ nhất là bỏ qua vì máy vẫn chạy, ứng dụng không báo lỗi. Biến tần chỉ đo được những gì đi qua mạch đo của nó, còn một đầu cos nóng trong tủ điện thì máy không biết. Không báo lỗi không có nghĩa là không có vấn đề.
Cách thứ hai là tự mở tủ, mở nắp biến tần để tìm chỗ khét, hoặc tự lấy tua vít siết lại ốc. Trong tủ có phần điện một chiều từ dàn pin, điện áp cao suốt ban ngày; siết ốc khi đang có dòng, hoặc chạm nhầm, rất dễ bị điện giật hoặc gây hồ quang.
Cách thứ ba là xịt nước, xịt dầu chống gỉ vào chỗ nghi ngờ cho “mát”. Nước làm chập, dầu có thể bắt lửa và bám bụi. Cách thứ tư là tắt bật cầu dao liên tục để thử xem mùi có hết không; cầu dao đang hỏng tiếp điểm mà đóng cắt nhiều lần lại càng nóng hơn.
Nếu thấy khói, tia lửa hoặc lửa: tránh xa, đưa người ra khỏi khu vực, gọi lực lượng cứu hoả. Không dùng nước để dập đám cháy điện. Nếu đơn vị lắp đã hướng dẫn nút hoặc cầu dao tắt khẩn cấp nằm ở vị trí an toàn bên ngoài, có thể dùng nó khi không phải đi qua khói lửa.
Nếu chỉ có mùi, không khói không lửa: báo ngay cho đơn vị lắp và làm theo hướng dẫn của họ về việc có tắt hệ hay không, theo trình tự nào. Trong lúc chờ, để khu vực quanh biến tần thông thoáng, dời đồ dễ cháy như thùng giấy, chăn màn, can xăng ra xa.
Thợ sẽ tìm điểm nóng bằng cách đo, soi nhiệt hoặc kiểm tra từng đầu nối khi hệ đã được ngắt an toàn. Phần sửa thường là thay đầu nối, đầu cos, cầu dao hay cầu chì bị hỏng, siết lại đúng lực, chứ không phải lúc nào cũng thay biến tần.
Sau khi xử lý, nên đề nghị thợ kiểm tra luôn các đầu nối còn lại. Một điểm lỏng thường đi kèm thói quen thi công chưa kỹ ở những điểm khác.
Cứ cho là ở một đầu nối phía một chiều, dòng điện ban trưa khoảng 10 ampe. Nếu đầu nối tốt, điện trở ở đó rất nhỏ, nhiệt toả ra không đáng kể. Nhưng nếu đầu nối lỏng, điện trở tăng lên khoảng 0,1 ôm, nhiệt sinh ra ở đúng điểm đó vào khoảng 10 oát.
Mười oát nghe ít, nhưng nó dồn vào một chỗ chỉ bằng đầu ngón tay, trong một hộp kín ít thoáng, kéo dài nhiều giờ mỗi ngày. Nhiệt đủ để làm nhựa vỏ dây mềm ra, bốc mùi, rồi ngả màu nâu. Điểm nóng càng lâu thì tiếp xúc càng kém, điện trở càng tăng, nhiệt càng lớn, thành vòng lặp.
Cứ cho là một lần thợ đến kiểm tra và thay một đầu nối tốn vài trăm nghìn đồng. So với một vết cháy trong tủ hay một lần hỏng biến tần, đó là khoản rất đáng bỏ ra ngay khi vừa ngửi thấy mùi.
Những việc dưới đây không cần mở tủ, không chạm vào thiết bị:
Gọi đơn vị lắp ngay khi ngửi thấy mùi khét dù chỉ một lần, đặc biệt nếu mùi lặp lại vào buổi trưa; khi vỏ tủ, vỏ biến tần có vết ố, phồng, biến màu; khi nghe tiếng lách tách hay tiếng rít từ tủ điện; hoặc khi cầu dao nhảy kèm mùi lạ. Có khói hay lửa thì gọi cứu hoả trước, gọi thợ sau.
Anh chị có thể đề nghị thợ: kiểm tra toàn bộ đầu nối phía một chiều và xoay chiều, thay đầu nối, đầu cos đã biến màu, vệ sinh quạt và khe thông gió của biến tần, và ghi lại những gì đã thay để theo dõi về sau.
Gửi hóa đơn tiền điện — anh Tú khảo sát & báo giá miễn phí, tính hoàn vốn theo số thật của nhà bạn.
Hoặc xem trước dịch vụ phù hợp với nhà mình →
💳 Chưa muốn bỏ một lần? Trả góp tới 100 triệu — xem mỗi tháng góp bao nhiêu