Có hai hướng phổ biến để một trường học hay cơ quan đưa điện mặt trời vào sử dụng. Một là tự đầu tư, tức đơn vị bỏ vốn lắp và sở hữu hệ thống, hưởng trọn phần tiết kiệm. Hai là hợp tác theo mô hình cho thuê mái, bên thứ ba đầu tư và vận hành, đơn vị dùng điện với giá ưu đãi mà không phải bỏ vốn ban đầu. Mỗi hướng có ưu nhược riêng, lựa chọn phù hợp phụ thuộc vào nguồn vốn, cơ chế tài chính và mục tiêu của từng đơn vị.
Khi tự đầu tư, đơn vị sở hữu hệ thống ngay từ đầu và hưởng toàn bộ phần điện tiết kiệm trong suốt vòng đời tấm pin. Sau khi hoàn vốn, phần điện tự sản xuất gần như miễn phí, chỉ còn chi phí bảo trì nhỏ.
Điểm cần cân nhắc là khoản đầu tư ban đầu và việc bố trí nguồn vốn đúng quy định với đơn vị sử dụng ngân sách. Đây là hướng phù hợp khi có kế hoạch vốn rõ ràng và muốn tối đa hóa lợi ích lâu dài.
Ở mô hình hợp tác cho thuê mái, một bên thứ ba đầu tư, lắp đặt và vận hành hệ thống trên mái của trường hoặc cơ quan. Đơn vị dùng điện theo thỏa thuận, thường với mức ưu đãi so với giá lưới, mà không phải bỏ vốn.
Hướng này giảm áp lực tài chính ban đầu, nhưng phần tiết kiệm chia sẻ với bên đầu tư và cần hợp đồng rõ ràng về thời hạn, trách nhiệm bảo trì, an toàn và xử lý khi kết thúc hợp đồng. Với đơn vị công lập, mọi thỏa thuận phải phù hợp quy định hiện hành.
Không có đáp án đúng cho mọi nơi. Đơn vị có nguồn vốn và muốn hưởng trọn lợi ích lâu dài thường nghiêng về tự đầu tư. Đơn vị muốn dùng điện sạch ngay mà chưa bố trí được vốn có thể cân nhắc hướng hợp tác, miễn là điều khoản minh bạch và đúng luật.
Bước đầu tiên trong cả hai hướng đều là khảo sát mái và hồ sơ điện để biết tiềm năng thực tế. Từ đó mới bàn tới phương án tài chính phù hợp.
Gửi hóa đơn tiền điện — anh Tú khảo sát & báo giá miễn phí, tính hoàn vốn theo số thật của nhà bạn.