“Sáng ra sân thấy một hàng kiến bò lũ lượt chui vào khe dưới cái tủ điện của hệ mặt trời, ngó lên mái lại thấy một tổ ong vò vẽ bám dưới gầm tấm pin. Tôi lấy bình xịt côn trùng xịt thẳng vào được không, hay phải chờ thợ?” — nghe thì chuyện nhỏ, nhưng bên em đã gặp không ít ca aptomat nhảy liên tục, biến tần báo lỗi mà nguyên nhân chỉ là một ổ kiến. Bài này giải thích vì sao côn trùng thích làm tổ quanh hệ điện mặt trời, cách xử lý nào gây hại thêm, và việc gì chủ nhà làm được an toàn.
Tủ điện, hộp nối và biến tần có đủ thứ côn trùng thích: ấm, khô, kín gió và ít bị động tới. Lỗ luồn dây phía dưới tủ nếu không được bịt kỹ chính là cửa ra vào. Kiến tha đất, lá mục, xác côn trùng vào trong, tạo thành lớp đất ẩm bám quanh cầu đấu. Thạch sùng, gián chui vào rồi chết kẹt giữa hai đầu cốt cũng là chuyện có thật.
Phía trên mái, khoảng trống dưới gầm tấm pin râm mát và kín mưa, rất hợp cho ong vò vẽ, ong bắp cày treo tổ. Tổ ong không làm hỏng tấm ngay, nhưng biến lần vệ sinh, bảo trì tiếp theo thành việc nguy hiểm cho người lên mái. Còn ổ kiến trong tủ thì nguy ở chỗ đất ẩm dẫn điện, dễ sinh rò, chập, làm thiết bị chống giật nhảy liên tục.
Cách hay gặp nhất là cầm bình xịt côn trùng xịt thẳng vào khe tủ. Nhiều loại bình xịt có dung môi và khí đẩy dễ cháy, xịt vào nơi có thiết bị điện đang hoạt động là tự rước rủi ro. Lớp thuốc bám lại còn hút bụi, tạo màng bẩn trên cầu đấu. Có người đổ nước sôi vào đường kiến sát chân tủ, nước bắn vào khe còn tệ hơn cả kiến.
Với tổ ong, cách cũ là lấy sào chọc hoặc đốt, ngay cạnh dây điện và tấm pin. Ong bay ra tấn công, người đứng trên thang dễ ngã, lửa có thể làm chảy vỏ dây. Một kiểu khác là lấy băng dính bịt kín hết mọi khe hở của biến tần, kể cả khe thoáng khí, khiến máy nóng hơn và tự giảm công suất vào buổi trưa.
Gốc của chuyện là lối vào. Lỗ luồn dây của tủ điện nên được thợ bịt bằng vật liệu chuyên dụng, không cứng giòn, không dẫn điện; khe thoáng khí thì chắn lưới mịn chứ không bịt kín. Việc này làm khi cắt điện đúng quy trình, nên để thợ làm trong lần bảo trì.
Phần chủ nhà làm được là cắt đường đi. Phát quang cỏ và dây leo quanh chân tủ, cắt cành cây chạm vào tủ hoặc vươn sát mái. Đặt bả kiến dạng hạt hoặc dạng gel ở dưới đất, cách tủ một đoạn, theo đúng đường kiến đang bò, để kiến tha về tổ chứ không phải xịt ngay tại tủ. Với tổ ong trên mái, việc gỡ nên nhờ người có kinh nghiệm diệt ong, phối hợp với thợ điện nếu tổ nằm sát dây hay hộp nối.
Cứ cho là nhà anh chị có hệ 5 kWp. Ổ kiến trong tủ khiến lớp đất ẩm dưới cầu đấu gây rò nhẹ, cứ trời nồm hoặc sau cơn mưa chiều là thiết bị chống giật nhảy. Mỗi lần nhảy, hệ đứng im cho tới khi có người để ý và nhờ thợ kiểm, trung bình mất chừng ba giờ nắng.
Cứ cho mỗi giờ nắng hệ làm ra khoảng 3 số điện, mỗi lần nhảy mất khoảng 9 số. Một tháng mưa nồm nhảy mười lần là mất khoảng 90 số. Với giá trị cứ cho là 2.500 đồng mỗi số điện tự dùng, đó là hơn 200 nghìn đồng một tháng, chưa kể nguy cơ chập cháy cầu đấu. Chi phí để thợ vệ sinh tủ, bịt lỗ luồn dây và lắp lưới chắn thường chỉ bằng một phần nhỏ khoản mất đó. Đó là chưa tính công gọi thợ đến bật lại, kiểm tra lại mỗi lần sự cố lặp, và cái phiền khi cứ chiều mưa là cả nhà lại lo không biết hệ còn chạy hay đã ngắt.
Đứng ngoài quan sát tủ điện và biến tần, không mở nắp tủ, không thò tay vào khe. Để ý hàng kiến bò vào đâu, có vệt đất mịn đùn ra ở khe dưới hay không, có mùi lạ không. Chụp ảnh lại. Nhìn lên mái từ dưới đất xem dưới gầm tấm pin có tổ ong, tổ chim nào không; nếu có, ghi lại vị trí, tuyệt đối không chọc. Nếu nhà có trẻ nhỏ, dặn các cháu tránh xa khu vực tủ điện và chỗ đặt bả cho tới khi xử lý xong.
Tiếp theo, phát bớt cỏ, dây leo sát chân tủ bằng dụng cụ cầm tay, đứng cách tủ một khoảng. Đặt bả kiến dưới đất theo đường kiến, cách tủ ít nhất vài bước chân, xa tầm tay trẻ nhỏ và vật nuôi. Cuối cùng, mở app giám sát xem tuần qua hệ có lần nào ngắt bất thường vào chiều mưa hay sáng ẩm không, chụp màn hình để gửi thợ.
Gọi đơn vị lắp hoặc thợ điện khi: thấy kiến bò ra vào ngay trong khe tủ; có vệt đất, xác côn trùng dưới đáy tủ nhìn qua khe; aptomat hoặc thiết bị chống giật nhảy lặp lại, nhất là sau mưa; biến tần báo lỗi rò, lỗi cách điện; có mùi khét, tiếng lách tách trong tủ. Những ca này cần cắt điện đúng trình tự, vệ sinh cầu đấu, kiểm tra cách điện rồi mới đóng lại.
Với tổ ong dưới gầm tấm pin, báo cho thợ trước lần vệ sinh để họ xử lý tổ an toàn rồi mới lên làm. Khi hẹn bảo trì định kỳ, anh chị có thể đề nghị thêm hai việc nhỏ: bịt lại các lỗ luồn dây và lắp lưới chắn côn trùng cho khe thoáng. Hai việc này rẻ, làm một lần, đỡ cả mấy mùa kiến.
Gửi hóa đơn tiền điện — anh Tú khảo sát & báo giá miễn phí, tính hoàn vốn theo số thật của nhà bạn.
Hoặc xem trước dịch vụ phù hợp với nhà mình →
💳 Chưa muốn bỏ một lần? Trả góp tới 100 triệu — xem mỗi tháng góp bao nhiêu