“Sáng nào tầm sáu giờ tôi cũng nghe cái máy dưới hiên kêu tách một tiếng, đèn xanh sáng lên rồi tắt, được mấy phút lại bật. Chiều tối cũng y như thế. Máy có đang hỏng không, để lâu có hại gì không?” — nhiều chủ nhà phát hiện chuyện này vào một buổi sáng dậy sớm và lo luôn cả ngày. Trong phần lớn trường hợp, đó là cách máy biến tần “thức dậy” khi nắng còn yếu. Nhưng cũng có những trường hợp tiếng tách ấy là dấu hiệu lỗi thật, và cách phân biệt nằm ở chỗ nó xảy ra vào lúc nào, kèm theo thông báo gì.
Biến tần chỉ khởi động khi điện áp từ dàn pin đạt một mức tối thiểu. Lúc tờ mờ sáng, ánh sáng yếu nhưng điện áp đã đủ để máy bật lên, tự kiểm tra cách điện, đo điện lưới, rồi đóng rơ-le để hoà lưới. Tiếng tách anh chị nghe chính là rơ-le đóng hoặc nhả.
Vấn đề là lúc đó công suất của dàn còn rất nhỏ. Máy vừa hoà lưới, bắt đầu lấy điện thì điện áp tụt xuống dưới ngưỡng, máy nhả ra chờ. Được một lúc điện áp hồi lại, máy lại khởi động. Vòng lặp này có thể kéo dài mười đến ba mươi phút đầu ngày và cuối ngày, dài hơn vào những ngày âm u, mùa đông, hoặc khi dàn đặt hướng đón nắng muộn. Đó là hành vi được thiết kế sẵn, không phải máy hỏng.
Kiểu thứ nhất là tưởng máy sắp chết, vội gọi thợ đòi thay, thậm chí mua máy mới. Tiền bỏ ra mà vấn đề vẫn còn nguyên, vì máy mới cũng thức dậy theo đúng cách đó. Kiểu thứ hai là tự tắt cầu dao, aptomat mỗi tối cho máy nghỉ rồi sáng hôm sau quên bật, mất trọn một ngày nắng mà không hay. Việc bật tắt thiết bị bảo vệ bằng tay nhiều lần cũng không tốt cho chính nó.
Kiểu thứ ba nguy hơn: nghe nói bật tắt là bình thường nên bỏ qua luôn cả khi nó xảy ra giữa trưa. Máy ngắt lúc nắng to thường có nguyên nhân thật như điện lưới quá áp, lỗi cách điện khi trời ẩm, đầu nối lỏng. Coi mọi tiếng tách là vô hại là cách để một lỗi nhỏ kéo dài hàng tháng.
Bình thường khi: chỉ xảy ra lúc nắng yếu đầu ngày, cuối ngày hoặc khi mây đen kéo qua; mỗi lần máy chạy lại được ngay; app không báo mã lỗi, hoặc chỉ hiện trạng thái kiểu đang chờ, đang kiểm tra; sản lượng cả ngày vẫn tương đương những ngày nắng tương tự trước đó.
Bất thường khi: máy ngắt rồi bật trong khung giờ nắng to từ khoảng chín giờ sáng đến ba giờ chiều; app hiện cùng một mã lỗi lặp đi lặp lại, ví dụ quá áp lưới, lỗi cách điện, lỗi tần số; đèn báo chuyển đỏ và đứng yên; kèm tiếng rè, mùi khét, hoặc aptomat nhảy. Chỉ cần gặp một trong những dấu hiệu này, anh chị nên chụp lại và báo thợ.
Cách nhanh nhất để phân biệt là nhìn biểu đồ công suất trong ngày trên app. Một ngày bình thường có dạng quả đồi, hai chân đồi có thể lởm chởm vài răng cưa. Nếu đỉnh đồi bị cắt phẳng hoặc rơi thẳng xuống không nhiều lần giữa trưa, đó là lỗi cần xử lý.
Cứ cho là nhà anh chị có hệ 6 kWp. Hai mươi phút chập chờn đầu ngày và cuối ngày, dàn chỉ làm ra vài chục đến một trăm oát, tính cả hai đầu mất chưa tới một phần mười số điện mỗi ngày. Cả tháng cộng lại chỉ vài số, không đáng để tốn một chuyến gọi thợ.
Ngược lại, cứ cho là máy ngắt vì quá áp lưới mỗi trưa, tổng cộng mất khoảng một tiếng rưỡi trong giờ nắng đẹp nhất, khi dàn đang phát khoảng 4 kW. Mỗi ngày mất khoảng 6 số, một tháng khoảng 180 số. Với giá trị cứ cho là 2.500 đồng một số, đó là khoảng 450 nghìn đồng mỗi tháng. Cùng là tiếng tách, nhưng một bên gần như không mất gì, một bên mất cả khoản tiền đáng kể. Vì vậy câu hỏi đúng không phải là máy có bật tắt không, mà là bật tắt vào lúc nào.
Mở app, chọn một ngày nắng gần nhất, xem biểu đồ công suất theo giờ: răng cưa chỉ nằm ở hai đầu hay có cả giữa trưa. Vào mục cảnh báo hoặc nhật ký sự kiện, chụp màn hình danh sách mã lỗi và giờ xảy ra trong tuần qua. So sản lượng tổng của ngày đó với một ngày nắng tương tự tháng trước.
Lần tới nghe tiếng tách, đứng quan sát máy từ khoảng cách an toàn, ghi giờ và màu đèn báo, nếu màn hình có hiện chữ thì chụp lại. Không mở nắp máy, không tắt công tắc phía một chiều, không tắt bật cầu dao liên tục để thử. Những ghi chép này đủ để thợ biết nên kiểm chỗ nào.
Gọi đơn vị lắp khi máy ngắt trong giờ nắng to, khi app báo cùng một mã lỗi nhiều ngày liền, khi sản lượng ngày nắng tụt rõ so với trước, khi có mùi khét, tiếng rè hoặc aptomat nhảy. Nếu mã lỗi liên quan tới điện lưới, thợ sẽ đo điện áp tại điểm đấu nối và có thể cần làm việc với điện lực; nếu liên quan tới cách điện, thợ phải kiểm tra dây và đầu nối phía dàn pin.
Với trường hợp chập chờn chỉ lúc sáng sớm, chiều tối, anh chị có thể hỏi thợ trong lần bảo trì định kỳ xem ngưỡng khởi động của máy đã phù hợp với cách đấu dãy chưa. Đó là việc tinh chỉnh, không phải sửa chữa gấp.
Gửi hóa đơn tiền điện — anh Tú khảo sát & báo giá miễn phí, tính hoàn vốn theo số thật của nhà bạn.
Hoặc xem trước dịch vụ phù hợp với nhà mình →
💳 Chưa muốn bỏ một lần? Trả góp tới 100 triệu — xem mỗi tháng góp bao nhiêu