“Sáng nay có hai cậu mặc đồng phục đến, bảo là bên điện lực kiểm tra định kỳ hệ điện mặt trời, nói công tơ nhà tôi không đạt, phải lắp bộ chống phát ngược mất bốn triệu, không lắp thì bị cắt điện. Tôi chưa trả, nhưng họ hẹn chiều quay lại. Có đúng là phải làm thế không?” — những câu chuyện như vậy không hiếm, nhất là ở những nhà có hệ lắp được vài năm, chủ nhà lớn tuổi hoặc con cái đi làm xa. Kẻ gian biết chủ nhà ít rành thủ tục, sợ bị cắt điện, nên dựng ra một cái hạn gấp để thu tiền ngay. Bài này giúp anh chị nhận ra kịch bản quen thuộc và biết cách xác minh trước khi mở cổng hay rút ví.
Nhà có dàn pin trên mái là nhà dễ nhận ra từ ngoài đường, và thường bị coi là nhà có điều kiện. Hệ điện mặt trời lại có nhiều thứ mà chủ nhà còn mơ hồ: thủ tục đấu nối, công tơ hai chiều, chuyện phát điện lên lưới, các thiết bị trong tủ điện. Kẻ gian chen vào đúng những khoảng mơ hồ đó bằng vài thuật ngữ nghe có vẻ chuyên môn.
Kịch bản hay gặp có mấy kiểu. Một là tự xưng điện lực đến kiểm tra, báo hệ không đạt, đòi nộp phạt hoặc thay thiết bị tại chỗ. Hai là tự xưng hãng biến tần, tấm pin, nói máy nhà anh chị nằm trong đợt thu hồi, cần thay linh kiện có thu phí. Ba là tự xưng đơn vị bảo trì của bên đã lắp, gọi điện mời vệ sinh, bảo dưỡng giá rẻ, rồi đến nơi lại phát hiện ra hàng loạt hỏng hóc. Bốn là gọi điện hoặc nhắn tin gửi đường dẫn, bảo cài ứng dụng, đọc mã xác nhận để cập nhật hồ sơ điện mặt trời. Kiểu cuối nguy hiểm nhất vì có thể dẫn tới mất tiền trong tài khoản.
Phản xạ phổ biến là tin ngay vì người đến mặc đồng phục, cầm máy đo, nói vanh vách thông số. Đồng phục và máy đo mua được dễ dàng; vài con số đọc trên nhãn máy nhà anh chị cũng chẳng chứng minh được gì. Phản xạ thứ hai là sợ bị cắt điện nên trả tiền cho xong, nghĩ vài triệu đổi lấy yên ổn. Trả một lần là danh sách nhà dễ trả của kẻ gian có thêm một địa chỉ.
Phản xạ thứ ba là để người lạ tự mở tủ điện, tháo thiết bị, cắm máy kiểm tra vào biến tần. Ngoài chuyện tiền, việc này có thể làm hỏng hệ, mất cấu hình, thậm chí tráo thiết bị thật bằng đồ kém chất lượng. Gọi lại đúng số mà người lạ đưa để xác minh cũng vô ích: đầu dây bên kia đương nhiên xác nhận.
Nguyên tắc vàng là tự tìm số để gọi. Muốn biết có đúng điện lực cử người đến không, hãy gọi tổng đài chăm sóc khách hàng in trên hoá đơn tiền điện hoặc trong ứng dụng chính thức mà anh chị vẫn dùng để tra hoá đơn, tuyệt đối không gọi số người lạ đưa. Muốn biết có đúng hãng hay đơn vị lắp cử thợ không, hãy gọi số ghi trong hợp đồng, phiếu bảo hành.
Thứ hai, nắm vài dấu hiệu của một lần làm việc đàng hoàng: có hẹn hoặc thông báo trước, người đến xuất trình được giấy giới thiệu hay thẻ nhân viên với họ tên rõ ràng, có biên bản ghi nội dung kiểm tra, khoản phí nếu có thì kèm chứng từ, hoá đơn và kênh thanh toán của tổ chức. Ngược lại, những dấu hiệu đáng ngờ: đòi tiền mặt tại chỗ, đòi chuyển khoản vào tài khoản cá nhân, doạ cắt điện ngay trong ngày, ép quyết định gấp, tỏ ra khó chịu khi chủ nhà muốn gọi xác minh.
Thứ ba, không đưa mã xác nhận gửi về điện thoại, không cài ứng dụng theo đường dẫn lạ, không đọc số tài khoản, số thẻ cho bất kỳ ai tự xưng qua điện thoại. Một thủ tục điện mặt trời đàng hoàng không cần tới mã xác nhận ngân hàng hay mật khẩu của anh chị.
Cuối cùng, hãy đặt cho người nhà, nhất là bố mẹ lớn tuổi hay ở nhà một mình, một quy tắc đơn giản: ai đến kiểm tra hệ điện mặt trời thì mời ngồi ngoài, gọi cho con hoặc cho đơn vị lắp trước; chưa mở tủ, chưa trả tiền.
Cứ cho là người lạ đòi 4 triệu đồng để lắp một thiết bị được gọi là bắt buộc. Nếu hệ nhà anh chị 5 kWp, cứ cho là mỗi tháng tiết kiệm được khoảng 1 triệu đồng tiền điện, thì 4 triệu là bốn tháng tiền tiết kiệm biến mất trong mười phút, kéo thời gian hoàn vốn dài thêm đúng bốn tháng.
Đó mới là phần nhìn thấy. Cứ cho là thiết bị lạ được đấu vào tủ không đúng kỹ thuật làm biến tần báo lỗi, hệ ngừng phát nửa tháng mới có người để ý: mất thêm khoảng nửa triệu tiền điện, cộng công thợ thật đến tháo ra, kiểm lại. Nếu thiết bị chính hãng đã bị tháo tráo, quyền bảo hành của cả hệ cũng có thể bị ảnh hưởng. Trong khi đó, một cuộc gọi xác minh qua số in trên hoá đơn chỉ mất vài phút.
Chuẩn bị trước mấy việc nhỏ này để khi có người lạ đến, cả nhà không bị động:
Gọi đơn vị lắp ngay khi có người tự xưng hãng, đơn vị bảo trì, hoặc khi ai đó nói hệ nhà anh chị không đạt yêu cầu kỹ thuật. Đơn vị lắp nắm rõ hệ của nhà mình, có thể xác nhận có thật sự cần thay gì không, và nếu cần thì làm qua kênh đàng hoàng. Nếu người lạ đã động vào tủ điện, đừng tự bật tắt thử, hãy mời thợ kiểm tra lại trước khi dùng tiếp.
Nếu đã lỡ chuyển tiền hoặc đọc mã xác nhận, liên hệ ngay ngân hàng qua số chính thức để yêu cầu phong toả, rồi trình báo công an nơi cư trú kèm tin nhắn, số điện thoại, ảnh chụp đã ghi lại. Báo cho tổ dân phố, nhóm Zalo của xóm để những nhà có hệ điện mặt trời cùng cảnh giác.
Gửi hóa đơn tiền điện — anh Tú khảo sát & báo giá miễn phí, tính hoàn vốn theo số thật của nhà bạn.
Hoặc xem trước dịch vụ phù hợp với nhà mình →
💳 Chưa muốn bỏ một lần? Trả góp tới 100 triệu — xem mỗi tháng góp bao nhiêu